Diziler (Arrays): Tek ve Çok Boyutlu Dizi Kullanımı

crazy_coder

Moderatör
Katılım
20 Şub 2026
Mesajlar
204
Tepkime puanı
0
Puanları
16

Diziler: Veri Gruplarını Düzenli Saklama​


Diziler, verileri bir liste veya tablo şeklinde organize etmemizi sağlar. Unutulmaması gereken en kritik kural şudur: Dizilerin indeksi her zaman 0'dan başlar.



1. Tek Boyutlu Diziler (Vektör Yapısı)​


Tek boyutlu bir dizi, yan yana dizilmiş kutucuklardan oluşan bir tren vagonuna benzer.

C++:
// 5 elemanlı bir tam sayı dizisi tanımlama
int notlar[5] = {85, 90, 78, 92, 88};

// Dizinin bir elemanına erişme (3. eleman, yani 2. indeks)
cout << "3. Ogrencinin Notu: " << notlar[2]; // Çıktı: 78

// Eleman değiştirme
notlar[0] = 100; // İlk elemanı 100 yapar



2. Çok Boyutlu Diziler (Matris Yapısı)​


En sık kullanılan çok boyutlu dizi tipi 2 boyutlu olanlardır. Bunları bir satır ve sütun tablosu (Excel sayfası gibi) olarak düşünebilirsiniz.

C++:
// 3 satır ve 4 sütunlu bir matris (Örn: 3 sınıfın 4'er öğrencisi)
int tablo[3][4] = {
{1, 2, 3, 4},   // 0. Satır
{5, 6, 7, 8},   // 1. Satır
{9, 10, 11, 12} // 2. Satır
};

// 1. satır, 2. sütundaki elemana erişim (Değer: 7)
cout << tablo[1][2];



3. Diziler ve Döngülerin Uyumu​


Dizilerle çalışırken for döngüleri bizim en büyük yardımcımızdır. Dizinin tüm elemanlarını tek tek gezmek (Iterate) için döngüleri kullanırız.

C++:
int sayilar[] = {10, 20, 30, 40, 50};

for (int i = 0; i < 5; i++) {
cout << i << ". indeksteki deger: " << sayilar[i] << endl;
}

Çok boyutlu dizilerde ise iç içe döngüler kullanılır:
C++:
for (int i = 0; i < 3; i++) {       // Satırlar için
for (int j = 0; j < 4; j++) {   // Sütunlar için
cout << tablo[i][j] << " ";
}
cout << endl; // Satır bitince alt satıra geç
}



Dizi Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler​


KuralAçıklama
Sabit BoyutStandart C++ dizilerinin boyutu tanımlandıktan sonra değiştirilemez.
Sınır Aşımı5 elemanlı bir dizinin 10. indeksine erişmeye çalışmak (Out of bounds) programın çökmesine neden olur.
Bellek YönetimiDiziler bellekte (Stack) yan yana durur, bu da onlara erişimi çok hızlı kılar.



Sonuç​


Diziler, verileri tek tek yönetmek yerine toplu halde işlem yapmamızı sağlayan ilk gelişmiş veri yapımızdır. Tek boyutlu diziler listeler için, çok boyutlu diziler ise oyun tahtaları (satranç, mayın tarlası vb.) veya matematiksel matrisler için vazgeçilmezdir.
 
Geri
Üst