Modules: mod.rs ve Proje Dosya Düzeni Rehberi

irfo · 27 Ocak 2026

Rust'ta projeler büyüdükçe tüm kodu tek bir dosyada (main.rs) tutmak imkansız hale gelir. Modül sistemi, kodu mantıksal parçalara ayırmanızı, gizliliği (privacy) yönetmenizi ve kodun yeniden kullanılabilirliğini sağlamanızı sağlar.
Rust'ın modül sistemi diğer dillere göre biraz farklıdır; dosya sistemiyle sıkı bir bağı vardır ancak bazı katı kuralları bulunur.

1. Temel Kavramlar: Crate, Module ve Path

Crate: Bir projenin en üst birimidir (Binary veya Library).
Module: Bir crate içindeki kod organizasyon birimidir.
Path: Bir öğeye (struct, fonksiyon) ulaşmak için kullanılan yoldur (std::collections::HashMap gibi).

2. Modül Tanımlama Yöntemleri

Rust'ta modül oluşturmanın üç ana yolu vardır:

A. Aynı Dosya İçinde (Inline)

Küçük parçalar için kodun üst kısmına yazılır.
Rust

Kod:

mod bahce {
    pub fn bitki_ek() { /* ... */ }
}

B. Farklı Dosyada

src/bahce.rs adında bir dosya oluşturursunuz. main.rs içinde sadece mod bahce; yazarak onu projeye dahil edersiniz.

C. Klasör Yapısı (Modern Yöntem)

Eğer bahce modülünün altında başka alt modüller olacaksa bir klasör oluşturursunuz.

3. mod.rs vs. Modern Dosya Düzeni

Rust 2018 sürümünden önce, bir klasörü modül yapmak için içinde mutlaka mod.rs dosyası olması gerekiyordu. Artık iki seçenek de geçerli:

Eski Stil: src/bahce/mod.rs (Bu dosya ana modül dosyasidir).
Modern Stil: src/bahce.rs (dosya) + src/bahce/ (klasör içindeki alt modüller).

Örnek Klasör Yapısı:
Plaintext

Kod:

src/
├── main.rs
├── bahce.rs        (Bahçe modülünün ana tanımları)
└── bahce/
    ├── sebzeler.rs (bahce::sebzeler alt modülü)
    └── meyveler.rs (bahce::meyveler alt modülü)

4. Gizlilik (Privacy): pub Anahtar Kelimesi

Rust'ta her şey varsayılan olarak özeldir (private). Bir modülün içindekilere dışarıdan erişmek için pub anahtar kelimesini kullanmalısınız.

pub: Herkese açık.
pub(crate): Sadece mevcut proje içinde açık.
pub(super): Sadece üst modülde açık.

Rust

Kod:

mod bahce {
    pub fn ek() {}    // Dışarıdan çağrılabilir
    fn gizli_is() {}  // Sadece bu modül içinde çalışır
}

5. use Anahtar Kelimesi ve Re-exporting

Uzun yolları her seferinde yazmamak için use ile öğeleri kapsama dahil ederiz.
Rust

Kod:

use crate::bahce::sebzeler::Domates;

let d = Domates::new();

Re-exporting (pub use): İç kütüphane yapınız karmaşıksa, kullanıcılarınıza daha temiz bir yol sunmak için öğeleri en üst modülde tekrar yayınlayabilirsiniz.

Özet

Yapı	Açıklama
`mod`	Bir modülü tanımlar veya bir dosyayı içeri aktarır.
`use`	Bir yolu (path) kapsama getirir, kısayol oluşturur.
`pub`	Öğeyi erişilebilir kılar.
`crate`	Kök modülden (main.rs veya lib.rs) başlayan mutlak yolu temsil eder.

Modules: mod.rs ve Proje Dosya Düzeni Rehberi

irfo

1. Temel Kavramlar: Crate, Module ve Path​

2. Modül Tanımlama Yöntemleri​

A. Aynı Dosya İçinde (Inline)​

B. Farklı Dosyada​

C. Klasör Yapısı (Modern Yöntem)​

3. mod.rs vs. Modern Dosya Düzeni​

4. Gizlilik (Privacy): pub Anahtar Kelimesi​

5. use Anahtar Kelimesi ve Re-exporting​

Özet​

1. Temel Kavramlar: Crate, Module ve Path

2. Modül Tanımlama Yöntemleri

A. Aynı Dosya İçinde (Inline)

B. Farklı Dosyada

C. Klasör Yapısı (Modern Yöntem)

3. mod.rs vs. Modern Dosya Düzeni

4. Gizlilik (Privacy): pub Anahtar Kelimesi

5. use Anahtar Kelimesi ve Re-exporting

Özet