Rust Kurulum Rehberi: Rustup, Cargo ve İlk "Hello World"

Yazılım dünyasında son yılların en gözde dillerinden biri şüphesiz Rust. Performansı C++ ile yarışırken, bellek güvenliğini (memory safety) garanti etmesi onu sistem programlamadan WebAssembly'ye kadar her alanda rakipsiz kılıyor. Eğer siz de bu güçlü dile adım atmak istiyorsanız, doğru yerdesiniz.

Rust dünyasına girmek, sadece bir derleyici kurmaktan ibaret değildir; beraberinde devasa bir ekosistemi de getirir. Rehberin devamında, Rust'ın temel araçlarını tanıyacak ve ilk kodunuzu derleyeceksiniz.

1. Rustup: Her Şeyin Başladığı Yer​

Rust ekosisteminde her şey Rustup ile başlar. Rustup, Rust’ın resmi sürüm yöneticisidir. Farklı projeler farklı Rust sürümleri (Stable, Beta veya Nightly) gerektirebilir. Rustup, bu sürümler arasında geçiş yapmanızı, güncellemeleri tek tıkla almanızı ve farklı platformlar için derleme yapmanızı sağlayan araç setidir.

İşletim Sistemine Göre Kurulum​

Windows Kullanıcıları İçin​

Windows'ta Rust kullanabilmek için bilgisayarınızda C++ derleme araçlarının bulunması gerekir.

1. Rust-lang.org adresinden rustup-init.exe dosyasını indirin.
2. Kurulum sırasında size "Visual Studio C++ Build Tools" paketinin gerekli olduğu söylenecektir. Eğer yüklü değilse, yönlendirmeleri takip ederek kurun.
3. Terminal ekranında varsayılan kurulumu seçmek için 1 yazıp Enter'a basın.

Linux ve macOS Kullanıcıları İçin​

Unix tabanlı bir sistem kullanıyorsanız, kurulum sadece tek bir satır komutla tamamlanır. Terminalinizi açın ve şu komutu yapıştırın:


Kurulum bittikten sonra mevcut terminal oturumunuzda Rust'ı aktif etmek için şu komutu çalıştırın veya terminali kapatıp açın:

---

2. Kurulumun Doğrulanması​

Her şeyin doğru kurulduğundan emin olmak için terminale şu iki komutu yazarak versiyon çıktılarını kontrol edin:


Eğer rustc 1.x.x gibi bir çıktı alıyorsanız, Rust motoru artık bilgisayarınızda çalışıyor demektir.

---

3. Cargo: Rust'ın İsviçre Çakısı​

Rust'ı kurduğunuzda otomatik olarak gelen en değerli araç Cargo'dur. Cargo, Rust'ın paket yöneticisi ve derleme sistemidir. Node.js dünyasındaki npm veya Python'daki pip gibi düşünebilirsiniz ancak Cargo çok daha kapsamlıdır.

Cargo sizin için şunları yapar:

• Dışarıdan kullanacağınız kütüphaneleri (crate) indirir.
• Kodunuzu derler ve çalıştırılabilir dosya haline getirir.
• Birim testlerinizi yönetir.
• Kodunuz için otomatik dökümantasyon oluşturur.

---

4. İlk Uygulama: Merhaba Dünya!​

Rust öğrenirken genellikle iki yol izlenir. İlki doğrudan derleyiciyi kullanmak, ikincisi ise Cargo ile proje başlatmak. Biz her ikisini de görelim.

Manuel Yöntem (Tek Dosya)​

Bir metin belgesi oluşturun, adını merhaba.rs yapın ve içine şu kodları yazın:


Ardından terminalden bu dosyanın olduğu klasöre gidip derleyin:

Profesyonel Yöntem (Cargo ile Proje)​

Gerçek hayatta projeler yüzlerce dosyadan oluşur. Bu yüzden her zaman Cargo kullanırız. Yeni bir proje oluşturmak için:


Bu komut, ihtiyacınız olan klasör yapısını (src klasörü, .gitignore ve Cargo.toml) otomatik oluşturur. Projeyi çalıştırmak için klasörün içindeyken şu komutu vermeniz yeterlidir:

---

5. Kodun Anatomisi​

Az önce yazdığımız kodu hızlıca inceleyelim:

• fn main(): Bu, programın kalbidir. Program çalışmaya başladığında ilk olarak bu fonksiyonun içindeki komutları yürütür.
• println!: Sonundaki ünlem işareti, bunun bir fonksiyon değil bir makro olduğunu gösterir. Rust'ta makrolar, derleme aşamasında karmaşık işlemleri basitleştirmek için kullanılır.
• Süslü Parantezler { }: Kod bloklarını belirler. Rust, kapsam (scope) tabanlı bir dildir; yani bir değişkenin ömrü genellikle bu parantezler arasında başlar ve biter.

---

6. Geliştirme Ortamınızı Hazırlayın​

Rust yazarken hata yapma payınızı azaltmak ve hızlanmak için doğru araçları kullanmalısınız. En popüler kombinasyon:

• Editör: Visual Studio Code (VS Code).
• Eklenti: "rust-analyzer". Bu eklenti size anlık hata kontrolü, otomatik tamamlama ve tip ipuçları sağlar.