SQLx: Derleme Zamanında SQL Sorgu Kontrolü

irfo · 27 Ocak 2026

Rust ekosisteminde veritabanı işlemleri için iki ana yol vardır: Ya Diesel gibi bir ORM (Object-Relational Mapper) kullanırsınız ya da veritabanına daha yakın olan, ham SQL yazmanıza izin veren bir kütüphane seçersiniz. SQLx, bu ikinci yolun tartışmasız lideridir.
SQLx'in en "devrimsel" özelliği, yazdığınız SQL sorgularını derleme zamanında (compile-time) veritabanınıza bağlanarak kontrol etmesidir.

1. Neden SQLx? (Compile-time Safety)

Diğer dillerde bir SQL sorgusunda hata yaparsanız (örneğin bir tablo adını yanlış yazarsanız), bu hatayı ancak programı çalıştırıp o kod satırı tetiklendiğinde anlarsınız. SQLx'te ise:

Sorgunuzdaki yazım hataları,
Yanlış sütun isimleri,
Tip uyuşmazlıkları (veritabanında Integer olan bir alanı Rust'ta String ile karşılamak gibi),

henüz kod derlenirken bir hata mesajı olarak karşınıza çıkar. Eğer SQL hatalıysa, kodunuz derlenmez.

2. Temel Kurulum ve Bağlantı Havuzu

SQLx tamamen asenkrondur ve Tokio veya async-std ile mükemmel çalışır. PgPool (PostgreSQL için) gibi yapılarla bağlantı havuzunu yönetir.
Rust

Kod:

use sqlx::postgres::PgPoolOptions;

#[tokio::main]
async fn main() -> Result<(), sqlx::Error> {
    // Veritabanı bağlantı havuzu oluşturma
    let pool = PgPoolOptions::new()
        .max_connections(5)
        .connect("postgres://kullanici:sifre@localhost/veritabani")
        .await?;

    Ok(())
}

3. Sorgu Çalıştırma ve `query!` Makrosu

SQLx'in büyüsü query! ve query_as! makrolarında yatar. Bu makrolar, .env dosyanızdaki DATABASE_URL üzerinden canlı veritabanına bağlanır ve sorguyu doğrular.
Rust

Kod:

// Basit bir sorgu: Sonuçları anonim bir struct olarak döner
let kullanici = sqlx::query!("SELECT id, ad FROM kullanicilar WHERE id = $1", 1)
    .fetch_one(&pool)
    .await?;

println!("ID: {}, Ad: {}", kullanici.id, kullanici.ad);

Struct'lara Eşleme (Mapping)

Veriyi doğrudan kendi tanımladığınız bir struct'a doldurmak için FromRow trait'ini kullanırsınız:
Rust

Kod:

#[derive(sqlx::FromRow)]
struct Kullanici {
    id: i32,
    ad: String,
}

let liste = sqlx::query_as!(Kullanici, "SELECT id, ad FROM kullanicilar")
    .fetch_all(&pool)
    .await?;

4. Migrations (Veritabanı Göçleri)

SQLx, veritabanı şemanızı kod tabanınızla birlikte yönetmeniz için yerleşik bir migration desteği sunar. sqlx-cli aracılığıyla yeni tablolar oluşturabilir ve bunları versiyonlayabilirsiniz.
Bash

Kod:

sqlx migrate add tablo_olustur
# Bu komut 'migrations/' klasöründe bir .sql dosyası oluşturur

5. SQLx mi, Diesel mi?

Özellik	SQLx	Diesel
SQL Yazımı	Ham SQL (Kontrol edilmiş)	Rust DSL (Domain Specific Language)
Asenkron	Yerleşik destek (Async-native)	Üçüncü taraf paketlerle asenkron
Derleme Hızı	Sorgu kontrolü nedeniyle biraz yavaşlayabilir	Genellikle daha hızlı
Öğrenme Eğrisi	SQL biliyorsanız çok kolay	Rust'ın tip sistemine çok hakimiyet ister

SQLx: Derleme Zamanında SQL Sorgu Kontrolü

irfo

1. Neden SQLx? (Compile-time Safety)​

2. Temel Kurulum ve Bağlantı Havuzu​

3. Sorgu Çalıştırma ve query! Makrosu​

Struct'lara Eşleme (Mapping)​

4. Migrations (Veritabanı Göçleri)​

5. SQLx mi, Diesel mi?​

1. Neden SQLx? (Compile-time Safety)

2. Temel Kurulum ve Bağlantı Havuzu

3. Sorgu Çalıştırma ve `query!` Makrosu

Struct'lara Eşleme (Mapping)

4. Migrations (Veritabanı Göçleri)

5. SQLx mi, Diesel mi?